“Куораттар хайаан да кэлиэхтэрин наада...”

Балаҕан ыйын 30 күнүттэн Хаҥалас улууһун Булгунньахтааҕар баар “Утум” Көхтөөх уһун үйэлэнии киинигэр 59-с сезон саҕаланар. Бу филиал ырыаҕа ылланар, хоһооҥҥо хоһуллар ытык Өлүөнэ эбэ кэрэ көстүүлээх кытылыгар турар. Манна куорат сүпсүлгэниттэн сынньанарга бэртээхэй диэн мэлдьи этэллэр.

Ааспыт сезон ыалдьыта, 73 саастаах Галина Захаровна Ушницкая Булгунньахтаах филиалыгар номнуо төрдүһүн кэлбит: “Дьэ, барыгытын манна кэлэн сынньаныҥ диэн ыҥырабын! Көй салгын, киһи тылынан сатаан тиэрдибэт кэрэ-мааны айылҕата, уу чуумпу, ордук куорат дьалхааныттан сынньанарга бэртээхэй! Манна олус бэһиэлэй, бириэмэбит барыта аттарыллан сылдьар, уһуйаан оҕолорун курдук бүөбэйдииллэр. Быраастар көрөллөр: окулист, терапевт, невролог, узист. Кинилэргэ лор быраас эбиллэрэ буоллар, диэн баҕа санаалаахпын”.

82 саастаах Абый улууһуттан төрүттээх Наталья Константиновна Чиркова Дьокуускайга олохсуйбута сүүрбэччэ сыл буолла. Кини биһиги Кииммит туһунан быһаас истэн билбит: “Тута аҥкыатабын социальнай харалта управлениетыгар биэрбитим. Боппуруос бөҕөтүн ыйыппыттара. Бэйэбин дьаһанар, харанар кыахтаахпын билэн баран, бу Көхтөөх уһун үйэлэнии киинигэр квотаҕа хапсыбаппын эппиттэрэ. Тоҕо диэтэххэ, ИППСУ (индивидуальная программа предоставления социальных услуг) барсыбат эбиппин. Судургутук эттэххэ, ити -- киһи ханнык уонна төһө кээмэйдээх социальнай көмөнү ылыан сөбүн сиһилии ыйар тус докумуона. Онтон бу күһүн ити аҥкыатаны хос бардым, инньэ гынан квотаны ылар чиэстэнним. Манна хара ааныттан дууһалыын сынньанным: салгына сибиэһэйэ, тула барыта хартыына курдук кэрэ, үлэһиттэр наһаа үчүгэйдик сиэтэ сылдьан бүөбэйдииллэр. Биһигини Дьокуускайга быраастар көрбүттэрэ, кинилэр анаабыт укуолларын, систиэмэлэрин манна кэлэн ыллыбыт. Куоракка таас дьиэҕэ хаайтаран олорооччулар, саатар, сылга биирдэ хайаан да сылдьыахтарын наада эбит”.

Эһиги түмэлгэ бүтэһигин хаһан сылдьыбыккытый? Биһиги филиалалларбытыгар уонна Дьокуускайга администратордарбыт сынньанааччылары кытары чаастатык түмэллэргэ сылдьаллар. Наука дакаастаабытынан, түмэлгэ сылдьар киһи түөһэйбэт эбит. Тоҕо диэтэххэ, түмэл уустук когнитивнай эйгэни олохтуур: саҥа уобарастан, импэрмээссийэ, иэйээн, хамсаныы уонна социальнай алтыһыы тэҥинэн үлэлииллэр.

Ньургуйаана Тобохова этэринэн, Булгунньахтаахха сынньанааччылар, Хаҥаластааҕы Г.В. Ксенофонтов аатынан кыраайы үөрэтэр түмэлгэ сылдьанЮ улуус устуоруйатын, култууратын туһунан сиһилии билсэллэр. “Маны таһынан Улахан Ааҥҥа баар Александр Самосонов-Айыы Уола түмэл-дьиэтин сынньанааччыларбыт бэркэ сэҥээрэллэр. Аатырбыт, эдэркээн ырыаһыт Улахан Ааҥҥа 1998 сыллаахха төрөөбүтэ уонна баара эрэ 20 сааһыгар олохтон туораабыта. Түмэл-дьиэ кини талааныгар сүгүрүйээччилэритүмэ тардар. Маны таһынан “Дьөһөгөй” түмэли наһаа сэҥээрэллэр. Манна саха норуотун култуурунай-матырыйаалынай уонна матарыйаалынайа суох култууратын хараанныыллар уонна тарҕаталлар”.

Сиһилии маннык нүөмэрдэргэ эрийэн билсиҥ: Дьокуускайга - 89142710088, Булгунньахтаахха - 89148223874, Нерюнгрига - 89963154189.